Natrium (Na) - rundvee
Definitie
Natrium (Na) is een essentieel mineraal voor rundvee en werkt samen met chloride (Cl) en kalium (K) om de osmotische druk in lichaamscellen te reguleren en de vochtbalans van het lichaam te handhaven.
Deze mineralen bepalen ook het kation-anionverschil (zuur-base-evenwicht) in zowel het rantsoen als het lichaam van het dier.
Belang
Natrium vervult verschillende cruciale rollen in de fysiologie van rundvee:
- Zenuwfunctie: Bevordert de overdracht van zenuwimpulsen.
- Opname van voedingsstoffen: Ondersteunt enzymactiviteit die nodig is voor de opname van glucose en aminozuren.
- Buffercapaciteit: Werkt als buffer in het maagdarmkanaal via verbindingen zoals natriumcarbonaat en natriumfosfaat.
- Homeostase: Het natriumgehalte in het bloed wordt strak gereguleerd om metabole stabiliteit te waarborgen.
Bewaking van de natriumstatus
Om de natriumvoorziening te beoordelen, kan speekselanalyse waardevolle inzichten geven in de mineralenbalans van het dier.
Natriumbehoefte (CVB, 2016)
| Categorie | g/kg droge stof | g/dier/dag |
| Jongvee vanaf 4 maanden | 0.6 | 2.3 |
| Jongvee vanaf 9 maanden | 0.5 | 3.0 |
| Jongvee vanaf 16 maanden | 0.5 | 4.0 |
| Droogstaand 8-3 weken voor afkalven | 0.7 | 7.6 |
| Droogstaand 3-0 weken voor afkalven | 0.6 | 6.6 |
| Lacterend (20 kg) | 1.1 | 20 |
| Lacterend (40 kg) | 1.4 | 33 |
Natriumtekort
Natriumtekort veroorzaakt geen zeer specifieke symptomen, maar kan leiden tot:
- Verminderde voeropname
- Lagere vruchtbaarheid en melkproductie
- Vermagering en lusteloosheid
- Droge, stijve huid
- Abnormaal gedrag zoals urine drinken en likken
- Nageboorte vasthouden na het afkalven
Natriumoverschot
Een teveel aan natrium kan optreden door:
- Hoge zoutopname
- Watertekort
- Ernstige diarree (vochtverlies)
Symptomen zijn onder andere:
- Buitensporig drinken
- Stijve gang
- Spiertrillingen
Toxiciteitsgrens (CVB, 2005): 10 g/kg droge stof bij chronische blootstelling.
