Calcium (Ca) - rundvee
Calcium, ook wel kalk genoemd, is een aardalkalimineral dat een vitale rol speelt in de diergezondheid en stofwisseling.
Calcium bij dieren
Meer dan 95% van al het calcium (Ca) in het lichaam is opgeslagen in de botten.
Zowel in botten als in melk komt calcium voor als calciumfosfaat (Ca₃(PO₄)₂).
Daarom zijn zowel calcium als fosfor (P) nodig voor botvorming en melkproductie.
De verhouding tussen calcium en fosfor in het rantsoen is cruciaal. In de afgelopen jaren is er meer aandacht gekomen voor het optimaliseren of minimaliseren van fosforgehaltes in voersamenstellingen.
Melkkoeien hebben grote hoeveelheden calcium nodig om melk te produceren. De botten fungeren als een calciumbuffer. Vitamine D reguleert, in samenhang met hormonen, de opname en mobilisatie van calcium tussen de darmen, het bloed en de botten. Naarmate dieren ouder worden, neemt hun vermogen om calcium te mobiliseren af, waardoor het risico op melkziekte toeneemt.
Naast zijn structurele rol is calcium ook essentieel voor:
- Overdracht van zenuwimpulsen en spiercontractie
- Hormoonproductie
- Bloedstolling
- Regulatie van de pH van het bloed
- Vruchtbaarheid
- Regulatie van membraanactiviteit
Calciumbehoefte
Calciumbehoefte (CVB, 2016)
| Categorie | g/kg droge stof | g/dier/dag |
| Jongvee vanaf 4 maanden | 5.6 | 22 |
| Jongvee vanaf 9 maanden | 3.5 | 20 |
| Jongvee vanaf 16 maanden | 2.8 | 21 |
| Droge koeien (8–3 weken voor afkalven) | 2.4 | 27 |
| Droge koeien (3–0 weken voor afkalven) | 2.8 | 31 |
| Melkgevende koeien (20 kg melk) | 3.2 | 60 |
| Melkgevende koeien (40 kg melk) | 4.2 | 100 |
Calciumtekort
Een calciumtekort kan structureel leiden tot osteoporose en beenproblemen. Het verhoogt ook het risico op melkziekte en er kunnen ook spierkrampen optreden. Een hoog magnesiumgehalte verlaagt door onderlinge concurrentie de calciumopname en kan zo een indirect calciumtekort veroorzaken. In het rantsoen van droge koeien worden hogere magnesiumgehaltes gebruikt om de calciumopname te stimuleren.
Calciumoverschot
Een calciumoverschot komt zelden voor, omdat het lichaam over verschillende mechanismen beschikt om overtollig calcium uit te scheiden. Een tijdelijk verhoogd calciumgehalte heeft geen gevolgen. Een langdurig verhoogde calciuminname via voer kan nierproblemen veroorzaken en leiden tot verkalking van zachte weefsels, zoals de nieren, lever en vaatwanden. De CVB (2005) geeft een toxiciteitsgrens van 15 g calcium per kilogram droge stof (bij chronisch hoge gehalten).
